أمير صدر الدين ابراهيم امينى هروى

415

فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى )

حسن على را منهزم ساخت و از امراى او شاه منصور ، شاه سوار بيك و امير ابراهيم شاه به خدمت اوزون حسن آمدند . در اين هنگام سلطان ابو سعيد ، كه قصد فتح آذربايجان را كرده بود ، امير فريد ارغون را به داروغگى تبريز منصوب و روانه ساخت . اوزون حسن به سوى نخجوان حركت كرد و باب مكاتبه را براى صلح با سلطان ابو سعيد بگشاد امّا ابو سعيد كه مصمّم به فتح آذربايجان بود خود را به ميانه رسانيد و متوجّه قراباغ شد . اوزون حسن چون از صلح نااميد شد به مقابله پرداخت . اطراف و جوانب اردوى ابو سعيد را تاراج نمود و راههاى آذوقه‌رسانى به اردوى ابو سعيد را مسدود ساخت و پيغامى چند نيز به فرخ يسار ، والى شروان ، فرستاد . شروانيان نيز راههاى تردد را به روى سپاه ابو سعيد مسدود ساختند . به زودى قحطى در سپاه ابو سعيد افتاد . ابو سعيد به ناچار والدهء خود را به طلب صلح پيش اوزون حسن فرستاد امّا فايده نداده و ابو سعيد روى به گريز گذاشت . زينل بيك ، ابو سعيد را تعقيب كرد و بگرفت و به حضور اوزون حسن آورد . ابو سعيد پس از چند روز به قتل رسيد و بدين ترتيب ، حكومت آذربايجان ، عراق و فارس بر اوزون حسن مسلّم شد . در سال 878 ه . ق . با سلطان محمد ، كه به متصرّفات وى چشم دوخته بود ، به جنگ پرداخت ؛ امّا مغلوب گرديد . در سال 879 ه . ق . پسرش اغورلو محمد را كه به سلطان محمد عثمانى پناهنده شده بود ، به حيله به دست آورد و به قتل رسانيد . در سال 881 ه . ق . لشكر به گرجستان كشيد و تفليس را بگرفت . در برگشت مريض گشت و سرانجام در شب عيد رمضان 882 ه . ق . در تبريز ، درگذشت و در باغ نصريّه مدفون شد . اوزون حسن از مقتدرترين و مشهورترين پادشاهان سلسلهء آق‌قويونلو بود . زنش دسپينا خاتون دختر كالو بوآنس ، آخرين امپراتور مسيحى طرابوزان بود . سيّاحانى كه به دربار وى رسيده‌اند در سفرنامه‌هاى خود جلال و عظمت دربار وى را ستوده‌اند . تاريخ حيات اوزون حسن را ابو بكر تهرانى ، از معاصرين وى ، به تحرير كشيده و تاريخ ديار بكريه نام نهاده است . ( نك : تاريخ جهان‌آرا ، صص 253 - 251 ؛ لب التواريخ ، ص 219 ؛ Islam Ansiklopedisi , " Uzun Hasan Maddesi . )